|
İşyerinde psikolojik taciz
(mobbing) çalışma yaşamının var oluşundan, günümüze kadar
varlığını sürdüren fakat varlığı, normalmiş gibi algılanan
ve kabullenilen bir süreçtir.
Kelime anlamı olarak
‘mobbing’ psikolojik şiddet, baskı, yıldırma, kuşatma,
taciz, rahatsız etme veya sıkıntı verme anlamına
gelmektedir. Mobbing (yıldırma), işyerinde belirli kişileri
hedef alan sistematik bir dizi saldırı ve yıpratma
hareketidir. Bu anlamıyla mobbing, sosyal yaşantının olduğu
her yerde karşımıza çıkabilir. Mobbing özellikle hiyerarşik
bir yapılaşmanın olduğu gruplarda, zayıf bir kontrolün
olduğu örgütlerde bariz bir şekilde görülür.
Mobbing olgusuna ilk kez ışık tutan Alman endüstri psikologu
ve tıp bilimcisi Dr. Heinz Leymann’dır.
Yıllardır üzerinde düşünülmemesinin
temel nedeni bu yıpratıcı süreci normalmiş gibi
algılanmasıdır. Ayırt
edici temel özellik ise kişinin sistematik olarak iş
yaşamında psikolojik tacize uğramasıdır. Davranışın
kaynağının bir olaya değil, bir kişiye odaklanmasıdır.
Mobbingle ilgili belirleyici özellikler ise davranışların
kasıtlı olarak yapılması, sistematik olarak tekrarlanması ve
uzun bir zamandan beri (en azından altı ay) devam ediyor
olmasıdır.
Bu sorununun yalnızca
insanların fiziksel ve ruhsal sağlığını değil, aynı zamanda
iş yerindeki “ekip ruhunu” ve iş kalitesini de etkilediği ve
sonuçta birbirine eklenen bu sorunlar zincirinin genel
olarak tüm toplumsal hayatı olumsuz yönde etkilediği
bilinmektedir.
Mobbing, işyerinde diğer çalışanlar veya
işverenler tarafından tekrarlanan saldırılar şeklinde
uygulanan bir çeşit psikolojik terördür ve mobbinge uğrayan
kişinin saygısız ve zararlı bir davranışın hedefi olmasıyla
başlayan bir süreçtir. Günümüzde mobbing, cinsiyet ve
hiyerarşi farkı gözetmeksizin, tüm kültürlerde ve tüm iş
yerlerinde gerçekleşen bir olgudur. Dolayısıyla mobbinge
maruz kalma riski, herkes için geçerlidir. Önemli bir başarı
göstermiş, amirin veya doğrudan yönetimin takdirini kazanmış
ya da bir müşterinin övgüsünü almış bir kişi, kolayca
çalışma arkadaşları tarafından kıskanılabilir. Kişinin
arkasından her türlü oyunlar oynanır, söylentiler çıkarılır
ve çalışması sabote edilebilir. Önceleri bir kişinin veya
bazı kişilerin, bir kişiye düşmanlığı biçiminde gelişen
örgütsel psikolojik şiddet sonucunda mağdur, önce kendisine
ve daha sonra çevresine karşı yabancılaşmaya başlar. Süreç,
işe karşı kayıtsızlık, bıkkınlık, yılgınlık, performans
düşüklüğü ile başlar ve işinden istifa etmeye kadar
gidebilir. Örgüt içinde iş doyumu ve örgüte bağlılıkta
azalma yaşanır. Mobbing olgusundan zarar gören kişilerde;
uykusuzluk, iştahsızlık depresyon, sıkıntı, endişe,
hareketsizlik, ağlama krizleri, unutkanlık, alınganlık, ani
öfkelenme, suskunluk, yaşama arzusunun kaybı, daha önce
sevdiği şeylerden doyum almama gibi bir takım davranış ve
düşünce değişiklikleri gözlenebilir. Hatta şiddet ve tacizin
çok yoğun yaşandığı durumlarda mobbing mağdurunda intihar
düşünceleri dahi ortaya çıkabilmektedir.
Bugünlerde Yetkililerin bu
ciddi ve yıpratıcı sürecin üzerine gitmesi ve bu süreçle
ilgili ‘farkındalıkları’nın olduğunu bilmek, sevindirici.
Mesleğimizi icra ederken yıllardır
duyduğumuz, bildiğimiz hatta bazen kabullenmek zorunda
kaldığımız bu psikolojik tacizin artık yasal olarak
varlığının kabul edilmesi gerçekten mutluluk verici.
Mobbingle ilgili Başbakanlığın (2011/2
sayılı)
genelge
yayınlaması, işyerlerinde
psikolojik tacizin (mobbing) önlenmesine yönelik önemli bir
somut adımdır.
Mobbing vakalarının
yaşanmadığı, mutlu, huzurlu ve sağlıklı günler dileklerimle.
Kaynaklar:
1.
Dr. Vedat Laçiner, USAK Stratejik Gündem (USG),
24 Nisan 2006.
2.
Dr. Heinz Leymann, Important note in preface
to Heinz Leymann, “Mobbing
and Psychological Terror at
Workplaces,” Violence and Victims 5 (1990), 119–126.
3.
Zapt Dieter, “Organizational, Work Group
Related and Personal Causes of Mobbing / Bullying at Work”,
http://www.Worktrauma.org/foundation/research/mobcauses.htm
4.
Şaban Çobanoğlu, Mobbing/İşyerinde Duygusal
Saldırı ve Mücadele Yöntemleri, Timaş Yayınları, Yayın Yılı:
2005.
5.
Prof.Dr. Acar BALTAŞ ‘Adı Yeni Konmuş Bir
Olgu:İşyerinde Yıldırma.
(Yazılı
olarak izin alınmadan alıntı yapılamaz) |
