|
Bir çocuğun kardeşini
kıskanması doğal bir duygu olarak tanımlanabilir. Her
birey özel olmak, ilk olmak, öncelikli olmak , tercih
edilmek, beğenilmek isteyebilir. Karşıdaki kardeş olsa
bile bu duyguların kontrol edilmesi kişi için bazen güç
olabilir. Bu duygunun bir problem olarak görülmesinden çok
bu duygu ile çocuğun ya da kişinin nasıl baş edebilmesi
gerektiğini öğretmek ve anne- baba olarak yapılması
gereken davranış biçimlerini öğrenmektir.
Bu kıskançlıkta kardeşe
duyulan yoğun öfke duyguları belirgindir. Onun daha ön
planda olduğu, daha çok sevildiği, her istediğinin
yapıldığı, kendisinin ikinci plana atıldığı, kendisine
karşı bir haksızlık yapıldığı ve artık sevişmediği
düşüncesi ile yalnız kalma, içe kapanma, sürekli öfke
duyma ve yoğun çatışmalar ile kendini gösterir.
Çocukluk döneminde
kardeşin gelmesi ile tahtının sarsıldığı ve artık her
şeyin eskisi gibi olmayacağı endişesi hakimdir. Bu
endişenin kontrol edilebilmesi için anne babanın ve diğer
kişilerin aslında hiçbir şeyin değişmediğini , onun
kendileri için hala özel ve önemli olduğunu ona davranış
ve konuşmaları ile hissettirmesi gerekmektedir. Bunu
hisseden çocuk rahatlayacak ve kardeşine karşı olan tüm
düşmanlık duygularını kontrol edebilecektir.
Doğum Öncesi Önlemler
Bebek dünyaya gelmeden önce anne ve babanın
gün içerisinde ona özel zamanlar yaratabilmesi
gerekmektedir. Annem beni seviyor, babam beni seviyor ve
benimle ilgileniyor düşüncesini hissedebilmesi gerekiyor.
Bebek dünyaya gelmeden önce çocuğunuzu
dünyanın merkezi haline getirmemek, ona bağımlı yaşamamak
, her zaman varlığınıza alıştırmamaktır. Her istediğinin
yapılmaması önemlidir. “Sen benim için önemlisin, ama
bazen sana sınır koymalıyım, bunun sana olan sevgimle bir
ilgisi yok” mesajını verecek davranışları kardeş dünyaya
gelmeden önce öğretmelisiniz. 3 yaş öncesindeki bir çocuk
için bu söylediklerim geçerli değildir. Çünkü bu yaş
çocuğu bu bilgileri almak için yeterli zihinsel beceri ve
davranışsal kontrolüne henüz sahip değildir.
3 yaş sonrasında olan bir çocuk bebek
dünyaya gelmeden önce anaokuluna gönderilebilir. ( yarım
gün ya da tam gün )
3 yaş öncesi bir çocuk için yapılması
gereken davranış onu çok sevdiğinizi davranışlarınızla
hissettirmek , inatlaşmaları ile onunla çok fazla
mücadeleye girmeden ona uyumlu davranmaktır.
Anne karnı belirginleştikten sonra bebeği
sevme çalışmaları yapmak, bu çalışmaları yaparken onu
fiziksel olarak yakınınızda tutmak ve ona dokunmaktır.
Kardeşin ne demek olduğu ile ilgili bilgileri ona
anlatmalı ve duygusal olarak aralarında bir bağın
oluşmasını sağlamanız gerekmektedir.
Kardeşi doğmadan önce fazlası ile onun
dikkatini çekebileceği düzeyde alışveriş yapmaya özen
göstermeniz gerekmektedir.
Kardeşi doğmadan önce yatağını ve odasını
çoktan ayırmış olmanız gerekmektedir.
Eşler arasında doğum sonrasında aileyi
nelerin beklediği, herkesin görevinin neler olduğu, bu
dönemde eşlerin birbirinden neler istediğinin
paylaşılması gereklidir. Bu ileride doğacak sorunların
şimdiden kontrol altına alınmasını sağlayacaktır.
Doğum Sonrası Önlemler
Doğum zamanı yaklaştıkça
annenin artan yorgunluğu ve endişesinin çocuğa
hissettirilmemesi önemlidir. Tüm bunların gelecek olan
kardeşten kaynaklandığı düşüncesine yol açabileceğinden bu
dönemde her şeyin normal olduğunun gösterilmesi
gerekmektedir.
Koşuşturmalar ve
yaşamda yapılacak değişimler ( odaların hazırlanması,
eşyaların yerlerinin değiştirilmesi, eve yeni gelecek
misafirler, hastanenin seçilmesi, hastaneye gidiş gibi )
çocukta gerginlik yaratabilir.
Doğum esnasında
hastane içinde değil de hastane bahçesinde güvendiği bir
kişi ile birlikte olması ( tercihen baba ) kardeşi ile
ilgili duygularının alınması , gelebilecek sorularına
cevaplar verilmesi ve varsa endişelerinin giderilmesi
gerekmektedir.
Doğum sonrasında anne
rahatladıktan sonra anne ile görüşmenin sağlanması yararlı
olacaktır. ( bu sürenin çok uzun tutulmaması ve gerekli
açıklamanın yapılması gerekmektedir.)
Kardeşi ile ilk
karşılaştırılma anında bebeğin kendi yatağında olması
onu biraz da olsa rahatlatacaktır.
Kardeşten gelen güzel
bir merhaba hediyesi ilk karşılaşmanın mükemmel geçmesini
sağlayacaktır.
Hastane odasının çok
kalabalık olmaması, çocuğun tanımadığı kişilerin mümkün
olduğunca içeride bulunmamasına dikkat edilmesi
gerekmektedir.
Anne bebeği emzirme
aşamasına geldiğinde bir kolunda bebeğin, aynı yakınlıkta
da onun olmasına özen göstermelidir.Bir taraftan emzirme
gerçekleşirken diğer taraftan da onunla sohbet edilmesi
onu mutlu edecektir.
Eve gelindiğinde
bebeğin ve onun odasındaki yeni eşyaların, hediyelerin
yerleştirilmesi çalışmalarını birlikte yapabilirsiniz.
Anne bebekle ilgilenirken baba eskiden olduğu gibi oyun
alanında birlikte oyunlar oynamalıdır. Emzirme bittikten
sonra görev değişimi yapılmalı , anne ile birlikte
yapılan eğlenceli aktivitelerle aslında hiçbir şeyin
değişmediği ona hissettirilmelidir.
Uykuya geçiş
aşamasında doğum öncesinde planlanan görev dağılımına göre
hareket etmek gerekmektedir.
Bebekler sevilirken
ister istemez sevimli kelimeler kullanıp kendimizden geçebiliyoruz, bunu sizin ve diğer gelen misafirlerin
yapmamasına, aşırı sevgi gösterilerinin olmamasına özen
göstermelisiniz.
Bebekle ilgili
kızgınlık içeren uyarılarda bulunulmaması gerekmektedir.
Çıkardığı bir yüksek sesten dolayı kızılmamalı, kardeşine
dokunmak istediğinde sizin kontrolünüzde dokunmasına izin
verilmelidir. Bu dokunmaların gizli ve şiddetli olmaması
için gözlerinizi iyi açmalısınız. Her an bir tehlike
gelebilir. Böyle bir sahne ile karşılaşılırsa tepkisel
olmamaya özen gösterilmelidir.
Kardeşler arasında
asla bir kıyaslama yapılmamalıdır. Her çocuk ayrı gelişim
hızına, yetenek ve beceriye sahiptir.Bir çocuğunuz
girişken ve konuşkan olabilirken diğer çocuğunuz daha
sakin olabilir.
Kardeşin bakımı ile
ilgili sorumluluk alması sağlanabilir. Eğer verilen
sorumluluğu istemiyor ise bir zorlama yapılmamalıdır.
Kendi odası,
oyuncakları, kitapları ona özeldir, paylaşmak istemiyorsa
zorlama yapılmamalıdır. 3 yaş sonrasındaki bir çocuk için
kardeşi ile paylaşmayı kabul ettiği oyuncaklar için
odasında farklı bir yer belirlemesi istenebilir.
Kardeşler kaç yaşında
olursa olsun aralarında çıkar her sorunda müdahaleci
olmamalı, eğer müdahale edilmesi gerekiyorsa da haklı ya
da haksız olarak ayırım yapmamalısınız. Tartışma konusunu
her iki taraftan da dinledikten sonra çözüm içeren
davranışı sunup birbirleri ile barışmalarını
sağlayabilirsiniz. Böylece taraf olmaktan çıkmış
olursunuz.
İki kardeş arasında öfke
, kırgınlık duyguları oluşabilir. Önemli olan aile
içindeki her üyenin birbirine sıkı bir sevgi bağı ile
bağlanmasıdır. Her neye kızılmış olursa olunsun sonunda o
benim kardeşim diyebilecektir.
Psikolog Eda
Gökduman
Bağdat Caddesi Çatalçeşme
Mahallesi Turab Sokak No: 6 Kat: 3 Daire: 3
Suadiye /
Kadıköy
Tel: 0 533 695 92 12
E-mail:
info@edagokduman.com
www.edagokduman.com |
