Aşırı sınav kaygısı yaşayan bazı çocukların bu kaygıları büyük oranda anababalarının kişilik yapılarından kaynaklanmaktadır. Anababaların bazı tutum ve kişilik özellilerinin çocuğun yaşadığı sınav kaygısına etkileri aşağıda ele alınmıştır:

        Anababa sıkıntılı, kaygılı ve evhamlı  iseler

       Bazı anne ve babalar sürekli sıkıntılı, kaygılı ve evhamlıdırlar. Sürekli olarak her an kötü bir şey olacakmış endişesi içindedirler. Her telefon çaldığında, her kapı zili çaldığında kötü bir haber alacağını düşünerek heyecanlanırlar. Okula giden çocuğunun başına her an kötü bir şey geleceğini düşünüp dururlar.  Anne ve /veya babanın bu endişesi çoğu zaman çocuğa bulaşır.   

       Anababa titiz mükemmeliyetçi bir kişiyse

      Mükemmeliyetçi, titiz, düzen düşkünü, kuralcı insanlar vardır. Hoşgörüsüzdürler, en doğrusunu, en iyisini kendilerinin bilebileceğini düşündükleri için başkalarının bu kurallara tam uymasını beklerler. Bu insanlar bütün bu özelliklerini çocukları ile ilişkilerine de yansıtırlar. Çocuklarının nasıl çalışacağını, ne çalışacağını, ne zaman çalışacağını kendileri belirlemek isterler. Kendi düşündükleri düzen içinde çalışılmazsa başarılı olunamayacağını düşünürler. Çocuklarının da mükemmel davranış göstermelerini beklerler. Başka bir deyişle çocuklarının yaşamlarının kontrolünün bütünüyle kendi elinde olmasına çabalarlar. Anne ve/veya babanın böyle bir tutum göstermesi çocukların tam ters yönde davranmalarına neden olabilir. Hele benzer özelikler taşıyan bir çocuk söz konusu ise kör bir inatlaşma ortaya çıkar

        Anababa narsisistik bir kişiyse

       Narsisistik kişiler ruhsal ve bedensel olarak kendilerini aşırı beğenen ve üstün gören, sürekli beğeni, ilgi ve onay bekleyen, gittikleri her yerde ve diğer insanlarla ilişkilerde özel bir yeri hak ettiğine inanan kişilerdir. En güzel, en yakışıklı, en başarılı, en parlak kişi olma hayallerine kendilerini kaptırırlar. Bu insanların kişilik özellikleri çocuklarıyla ilişkilerini de etkiler. Çocuklarının da kendi üstünlüklerini / büyüklüklerini desteklemesini beklerler. Çocuklarının en güzel, en yakışıklı, en başarılı olması beklentisi içindedirler; bu karşılanmadığında büyük hayal kırıklıkları yaşarlar. Çocuklarının başarılarını da çocuğunun bir başarısı olarak değil kendisinin bir uzantısının başarısı gibi algılarlar. Anababasının bu beklentisini sezen çocuklar için bu durum çok önemli bir kaygı kaynağıdır.

        Anababanın özgüveni düşükse

       Özgüveni düşük anne ve/veya babanın bu özellikleri bir şekilde çocuğa da geçer. Kendisine güvenen kişilere göre özgüveni düşük bir insanın kaygı yaşama olasılığı daha yüksektir. Çocuğu sınava ne kadar iyi hazırlanırsa hazırlansın, hem anne ve baba hem çocuk hazır olmanın rahatlığını yaşayamaz, nedensiz bir başaramayacağı endişesi yaşarlar. Özgüveni düşük olan kişilerin başka bir özellikleri de beklentilerinin yüksek olmasıdır. 

         Anababa çekingen / kaçıngan bir kişiyse

         Bu kişiler toplum içinde olumsuz değerlendirilme konusunda çok duyarlıdırlar. Toplumda çirkin olarak değerlendirilmekten, yanlış bir şey yapmaktan korkarlar ve heyecanlanırlar. Toplum içinde mahcup düşmekten çekinirler. Bu korkularını çocuklarına da yansıtırlar; çocuklarının kendilerini mahcup duruma düşürmemeleri için gayret sarf ederler.

Prof. Dr. Erol Özmen

Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi

Psikiyatri Anabilim Dalı

(14.03.2010)

(Yazılı olarak izin alınmadan alıntı yapılamaz)