|
İyi davrandığı için çocuğunuzu övmeniz ve ödüllendirmeniz
ne kadar önemliyse çocuğunuzun uygunsuz davranışlarını
kontrol etmeniz ve sınırlar koymanız da o kadar önemlidir.
Davranış problemi sergileyen çocuklar, daha çok davranış
standartları ve kuralları olmayan ailelerde görülmektedir.
Tutarlı şekilde sınır koyma, çocuğun kendini sakin ve
güvende hissetmesini sağlayan temel unsurdur.
Yine de hatırlamak gerekir ki tüm çocuklar ebeveynin
kurallarını ve komutlarını test ederler. Bu özellikle eğer
ebeveyn geçmişte tutarsız davrandıysa ve kuralları
uygulamadıysa geçerlidir. Bu tarz bir test ile
karşılaşacağınıza hazırlıklı olun çünkü bir çocuk kuralın
gerçekten işlemekte olduğunu ancak onu test ederek
anlayabilir. Yanlış davranışların sonuçları tutarlı
şekilde yaşatılırsa çocuklar, kendisinden beklenenin iyi
davranışlar olduğunu öğrenir.
Araştırmalar normal çocukların ebeveyn ricalarının üçte
birine itaat etmediklerini göstermektedir. Küçük çocuklar
oyuncakları alındığında ya da istedikleri bir aktivite
yasaklandığında tartışır, bağırır ya da öfke nöbeti
geçirir. Okul çağı çocukları da istedikleri bir nesne ya
da aktivite reddedildiğinde tartışırlar ve itiraz ederler.
Bu normal bir davranıştır ve çocuğun bağımsız olma
ihtiyacının sağlıklı bir ifadesidir. Bu tarz itirazlar
olduğunda şahsınıza saldırı olarak almayın. Hatırlayın ki
çocuğunuz tutarlı mısınız diye görebilmek için
kurallarınızı test ediyor. Eğer tutarlı değilseniz bir
dahaki sefere daha güçlü şekilde test edecektir.
Çocuğunuzun itirazlarını, bir tür öğrenme deneyimi, içinde
yaşadığı dünyanın sınırlarını keşfetme ve hangi davranışın
uygun hangisinin uygunsuz olduğunu anlama yolu olarak
değerlendirmelisiniz.
Ebeveynler genellikle çocuklarına sınır koyarken zorlanma
yaşarlar. Aşağıda sınır koyma konusunda zorlanmaları
azaltacak bazı çözüm yöntemlerini bulabilirsiniz.
Komutları azaltın
Sık komut vermek çocuğun davranışlarını düzeltmez. Bu
nedenle çocuğunuza verdiğiniz komutların sayısını ve
tarzını iyi değerlendirmeli ve sayıyı en gerekli olanlarla
sınırlı tutmalısınız.
Bu konuda faydalı olacak bir egzersiz
aileniz için önemli kuralları yazmaktır. Muhtemelen, 5 ya
da 10 tane kuralın sizin için yıkılamaz kurallar olduğunu
fark edersiniz. Bu kurallar buzdolabına ya da bütün
ailenin görebileceği başka bir yere yazılabilir.
Böylelikle, bakıcı dahil herkes kuralları öğrenir. Kural
listesi şöyle bir şey olabilir:
o
Arabadayken kemer her zaman takılmalı
o
Vurmaya izin yok
o
Evin içinde bir şeyleri fırlatmaya izin yok
o
Yiyecekler mutfak dışına çıkmamalı.
o
Camın pervazına çıkılamaz
o
Tuvalete el sokulmaz
Önemli kuralları belirledikten sonra göreceksiniz hem bu
kuralları ifade ederken daha net olabiliyorsunuz aynı
zamanda da gereksiz diğer komutları sayısını
azaltabiliyorsunuz. Sonuç olarak çocuğunuz kurallarınızın
önemli olduğunu ve bu kurallara itaat beklendiğini
öğreniyor.
İtaat edebilmesi için zaman tanıyın
Bazen ebeveynler çocuğa, ricalara itaat etmesi için fırsat
tanımazlar. Örneğin, Başar’ın annesi oğluna “Salıncaktan
in” der ve Başar’ın bu komuta uyup uymayacağını beklemeden
Başar’ı salıncaktan indirir. Özellikle güvenlik
konularında anında itaat şart olsa da, birçok durumda
çocuk itaat etme konusunda başarıya ulaşmak için kendisine
zaman tanınmasını hak etmektedir.
Bir komut verdikten sonra durun. Eğer sabırlı bir şekilde
beklemenize yardımcı olacaksa içinizden 5’e kadar sessizce
sayabilirsiniz. Çocuğunuza itaat etmesi için vakit
tanıdığınızda söyleneni yapma ihtimalinin arttığını
göreceksiniz.
Seçenek sunun
Çocuğunuza sınır koyarken bir yandan da yapabileceği güzel
şeylere dair öneriler sunmaya özen gösterin. Şöyle
diyebilirsiniz: “Şu anda tv seyredemezsin ama benimle
yapboz oynayabilirsin” ya da “Babanın eşyalarıyla
oynayamazsın ama bahçede top oynayabilirsin”. Bu tarz bir
yaklaşım güç mücadelelerini azaltır çünkü çocuğunuzla ne
yapamayacağı konusunda tartışmak yerine olumlu başka bir
aktiviteye odaklanmış olursunuz.
Komutun sonrasında övün ya da sonucunu yaşatın
Bazen ebeveynler çocuğun verilen komuta uyup uymadığını
fark edemezler. Eğer komutun takibi yapılmıyorsa yani
çocuk itaat ettiği zaman övgüyle teşvik edilmiyor ya da
itaat etmediği zaman çocuğa sonucu yaşatılmıyorsa çocuk
komutlarınızı görmezden gelmeyi benimseyecektir.
Sınır koyma, sevgi verme kadar önemli ve gerekli olan bir
ebeveynlik sorumluluğudur. Çocuğumuza sınır koyma
konusunda pek çok sebeple zorlanıyor olabiliriz. Bu
zorlanmayı yaşadığınızda profesyonel destek almaktan
çekinmeyin. Ebeveyn-çocuk arasında kronikleşen çatışmalar
çocuk gelişimine ciddi zararlar vermekte ve sonradan
düzeltilmesi imkansız hale gelebilmektedir.
Uzman Psikolog Sinem Olcay
İstanbul Parenting Class
Zeytinoğlu Cad. Arzu 1 Apt. No:2 Diare:27
Etiler/İstanbul
T&F: 212 351 90 01
sinem@istanbulparentingclass.com
www.istanbulparentingclass.com
|
