|
Çoğu anne için bebeğini ne zaman ve nasıl
sütten keseceğini belirlemek emzirmenin en zor yanıdır.
Bebeklerin ne zaman sütten kesilmesi gerektiğine dair
farklı görüşler bulunmaktadır. Örneğin, sağlıkçılar
emzirmeyi bırakmak için 2 yaş gibi ileri zamanları
önerirken kişilik gelişimi teorisyenleri en fazla 9-12
aylık döneme kadar emzirmeyi tavsiye etmektedir. Ayrıca,
her bebek ve anne çiftinin kendine özgü ihtiyaçları
bulunduğundan sütten kesmenin ideal zamanlaması kişiden
kişiye değişebilmektedir. Benim önerim bebeğinizi ne zaman
sütten keseceğinizin kararını verirken hem anne olarak
beklentilerinizi hem de bebeğinizin fiziksel ve psiko-sosyal
gelişimini takip eden bir uzmana mutlaka danışmanızdır.
Sütten kesmek için doğru zamanı belirlemek bir
yana, sütten kesme yöntemi olarak da size ve bebeğinize
uygun seçeneği bulmanız önemlidir. Yüz yıllar boyunca
sütten kesmeyle ilgili farklı yöntemler denenmiş ve
geliştirilmiştir. Temelde iki çeşit sütten kesme yöntemi
bulunmaktadır: AZALTARAK SÜTTEN KESME ve BİR ANDA SÜTTEN
KESME
AZALTARAK SÜTTEN KESME
Emzirmeyi adım adım azaltarak ortadan kaldırmak
modern kültürde en çok kabul gören sütten kesme
yöntemidir. Bu yöntem şu şekilde işler:
bebeğiniz/çocuğunuz günlük emzirmelerden herhangi birine
ilgisini yitirdiğinde o emzirmeyi atlamaya başlarsınız.
Yani o emzirme vaktinde bebeğinize meme vermek yerine,
yaşına bağlı olarak biberon vermeyi ya da başka bir
yiyecek sunmayı denersiniz. İlerleyen haftalar boyunca gün
içindeki diğer emzirmeleri de birer birer atlayıp biberon
ya da başka bir yiyecekle değiştirmeye devam edersiniz. Bu
şekilde adım adım bebeğinizin anne memesini emme ihtiyacı
azalır ve emzirme biter.
Bu yöntem her ne kadar mantıklı ve
uygulanabilir gözükse de başarılı olması iki şeye
bağlıdır: bebeğiniz gün boyunca belirli vakitlerde emiyor
olmalıdır ve emmek istemesinin tek sebebi açlık olmalıdır.
Örneğin, karnı acıkmasa bile sadece canı istediği için
emen ve gün boyunca onlarca kez emzirdiğiniz bir bebeğiniz
varsa bu yöntemin işe yaraması oldukça zordur. Bu yöntem,
özellikle 1 yaş ve sonrası çocukların anne memesini bir
tür rahatlama, gevşeme ve zevk unsuru olarak kullandığı
durumlarda o kadar etkin değildir. Bir yaş ve üstü çoğu
çocuk, azaltarak sütten kesme sürecinde çok daha huzursuz
ve meme konusunda çok daha talepkar hale gelebilmektedir.
Emzirmeyi azaltarak sütten kesme yöntemi, daha çok bebeği
6-12 ay arası dönemde olan anneler kullanabilir.
BİR ANDA SÜTTEN KESME
Bir anda sütten kesme yaklaşımı çoğu toplumda
bebekleri sütten kesmek için yaygın şekilde
uygulanmaktadır. Bir anda sütten kesmek derken, tamamen
anne sütüyle beslenen bebeği bir gün içinde yetişkin gibi
beslemeye başlamak kastedilmemektedir. Genellikle bir anda
sütten kesme yöntemi en az bir ve üstü yaşlardaki, değişik
yiyecekleri zaten yiyor durumda olan çocuklara uygulanır.
İğrendirme (Aversion)
Bir anda sütten kesmenin en sık kullanılan versiyonu anne
memesinin tadını ya da görüntüsünü değiştirerek çocuğu
iğrendirme yöntemiyle memeden vazgeçirmektir. Örneğin;
Meksika'da çoğu kadın göğsüne kıvamlı kakao sürüp çocuğa
bunun 'kaka' olduğunu söylemekte ve doğal olarak 'kaka'
yemek istemeyen çocuk kolaylıkla memeden uzaklaşmaktadır.
Yeni Gine'deki geleneksel toplumlarda ise kakao yerine
memeye çamur sürerek sütten kesme yaygındır.
Dünyadaki çoğu toplumda memeye aloe, acı biber, hardal
hatta ketçap gibi çocuğa itici gelebilecek tatlar sürerek
sütten kesme yöntemi uygulanmaktadır. Yine de batı
toplumlarında özellikle 18. yüzyılın ortalarından sonra
kötü tatlar kullanarak sütten kesmeye daha az
rastlanmaktadır. Bunun sebebi batıda çoğu bebeğin 1 yaşını
bulmadan emmeyi bırakıyor olmasıdır. Küçük bebeklerin anne
memesine olan bağı daha zayıf olduğundan sütten kesmeye
dirençleri de daha azdır. Daha önce belirtildiği gibi 6-12
aylık dönemdeki çoğu bebekte azaltarak sütten kesme
yöntemi kolaylıkla işe yaramaktadır.
Ayrılma
Bir anda sütten kesmenin yaygın şekilde kullanılan bir
diğer versiyonu da ayrılma yöntemidir. Anne çocuğu birkaç
günlüğüne babayla/bakıcıyla evde bırakır ya da
büyükanneye/başka bir akrabaya gönderir. Bu yöntem
endüstri devrimi öncesinde İngiltere'de ve Amerikan
kolonilerinde oldukça yaygındı. Halen bazı batılı kadınlar
bu yöntemle bebeklerini sütten kesmektedir.
Ayrılma yönteminde çocuğun hayatından hem anne memesinin
sunduğu rahatlık hem de annenin yakında olmasının verdiği
güven hissi geri çekildiğinden, bazı yaklaşımlar bu
yöntemin çocuk için sakıncalı olabileceğini savunur.
Oysaki uygulamada ayrılma yöntemiyle sütten kesilen çoğu
çocuğun annesinin yokluğunda onu özlediğini ama uzun
süreli bir üzüntü yaşamadığını gözlemlemekteyiz. Eğer
annenin yokluğunda baba/bakıcı/büyükanne olması gereken
duyarlı ve sevecen tavrı sergiliyorsa çocuk annenin
özlemine rağmen günlerini sağlıklı ve mutlu şekilde
geçirebilmektedir. Anne döndüğünde ise çocuk meme istese
bile bu konuda o kadar kararlı ve ısrarcı olmamaktadır.
Annenin emzirmeden kucakta tutma önerisini kalaylıkla
kabul etmektedir. Çoğu anne zahmetli iğrendirme ve
azaltarak sütten kesme yöntemlerine göre ayrılma
yönteminin oldukça kolay, etkin ve sorunsuz olduğunu
söylemektedir.
Eğer emzirmeye devam ettiğiniz çocuğunuzdan birkaç
günlüğüne ayrılmanız gerekiyorsa mutlaka onu tanıdığı,
bildiği, sevdiği kişilerle bırakın. Yanına mümkün olduğu
kadar çok tanıdık eşya verin- bir battaniye ya da yastık,
yumuşak bir oyuncak ya da bebek, birlikte okuduğunuz
kitap, kendi resminiz, üzerinde sizin kokunuz bulunan bir
eşarp vb. Ayrılmadan önce çocuğunuza ne kadar süre yanında
olmayacağınızı anlatmaya çalışın: '2 gece bensiz
uyuyacaksın. 3. gece yanında olacağım' gibi. Çocuğunuzla
siz yokken ilgilenecek kişiyi çocuğunuzun sevdiği
yiyecekler, aktiviteler, tercih ettiği uyuma şekli
konusunda mutlaka bilgilendirin. Eğer çocuğunuz uykuya
dalma yöntemi olarak emmeyi benimsemiş, gece boyunca da
meme isteyen bir bebekse bakıcıyı bir ya da iki gece
boyunca fazlasıyla zorlanabilecekleri konusunda uyarın.
ÖZET
İster azaltarak isterseniz bir anda sütten kesmeyi
deneyin, sütten kesme sürecinde çocuğunuza mutlaka empatik
davranmalısınız. Sütten kesme sürecinde çocuğunuza en az
emzirdiğiniz dönemdeki kadar yakın olmayı ve sevgi
göstermeyi ihmal etmeyin. Sütten kesme sürecinde de, diğer
her konuda olduğu gibi, kendinizden emin olmanız
çocuğunuzun size güvenmesini sağlamak için en önemli nokta
olacaktır. Sınırları net şekilde belirleyin ve onlara
sadık kalın. Tutarsızlığınız çocuğunuzun kafasını
karıştıracak ve anksiyetesini yükseltecektir. Sütten kesme
aşamasında tutarlılığın önemini bilmenize rağmen
esnekliğin de gerektiğini unutmayın. Eğer sütten kesme
çabanız çocuğunuzu gerginleştiriyorsa bu durumda planınızı
değiştirmeniz en doğrusu olur: bir süre daha (günde bir ya
da iki kez) emzirmeye devam edebilirsiniz. Çocuğunuz
birkaç hafta/ay içinde gerginliğini atıp yeniden mutlu
haline döndükten sonra sütten kesme onun için çok daha
sorunsuz olacaktır.
Uzman Psikolog Sinem Olcay
İstanbul Parenting Class
Zeytinoğlu Cad. Arzu 1 Apt. No:2 Diare:27
Etiler/İstanbul
T&F: 212 351 90 01
sinem@istanbulparentingclass.com
www.istanbulparentingclass.com
|
